Boek ons
Denk mee

Steeds minder muziekscholen

22-10-2015

Een tijdje terug stuurde Henri ons een tweet. Hij had op Radio 1 gehoord dat er steeds minder muziekscholen zijn, met als gevolg dat er steeds minder kinderen een instrument bespelen. ‘Hoe kun je dit positief omdenken?’, vroeg hij ons. ‘Ik zie het niet.’ Wij zagen het ook niet meteen, maar het is natuurlijk een prachtig onderwerp voor een nieuwe meedenkcasus. Hieronder licht Henri het probleem toe.

Minder muziekscholen

Afgelopen week werd bekend dat het aantal kinderen dat een muziekinstrument bespeelt in 7 jaar tijd gehalveerd is. De gemeentelijke bezuinigingen op cultuur wordt hierbij als voornaamste reden genoemd. Zelf ben ik lid van een muziekvereniging en zag de afgelopen jaren al wel een achteruitgang in het aantal kinderen dat muziek maakt. Maar van deze cijfers schrik ik toch wel. De bezuinigingen zijn een feit. Als je dat accepteert, hoe kunnen we deze trend dan doorbreken en het voor elkaar krijgen dat weer meer kinderen actief muziek gaan maken?

We vroegen naar jullie ideeën over dit vraagstuk. Wat zijn volgens jullie de feiten en wat kunnen we daar vervolgens mee? Gelukkig werd er hieronder in de reacties weer massaal meegedacht.

Wat is het probleem?

Een groot deel van de reacties ging over wat het probleem nou precies is. Een belangrijke eerste stap bij het omdenken. Dat er steeds minder muziekscholen zijn, is pas een probleem als je er vanuit gaat dat je muziekscholen nodig hebt om kinderen muziek te laten maken. Zoals Eef terecht opmerkt: we moeten het doel (kinderen muziek laten maken) en het middel (een muziekschool) niet door elkaar halen. Conclusie: het probleem heeft eigenlijk niets te maken met de muziekscholen, maar met dalende aantal kinderen dat een muziekinstrument bespeelt.

Daarover stelden een aantal van jullie ook weer een belangrijke vraag: is dat erg? We zijn het er waarschijnlijk over eens dat het belangrijk is dat kinderen zich creatief ontwikkelen. Maar heeft het zin om ons vast te houden aan het ouderwetse en achterhaalde systeem van door de overheid gesubsidieerde muziekscholen waar kinderen lessen volgen om één specifiek instrument te leren bespelen? Of is het vruchtbaarder en zinvoller om mee te bewegen met de feiten: bezuinigingen, wegvallende subsidies, minder muziekscholen en ook niet onbelangrijk, andere interesses van de kinderen. Want het zou zomaar kunnen dat ze zich op andere manieren creatief ontplooien. Een paar genoemde voorbeelden: games zoals Minecraft, LEGO, toneellessen, muziek mixen als een DJ, clips opnemen, websites bouwen, programmeren en musicals. Gaat het niet eigenlijk best goed met de creatieve ontplooiing van onze kinderen?

Mogelijkheden

Zoals het goede omdenkers betaamt, werd er door jullie ook veelvuldig in mogelijkheden gedacht. Wat als die subsidies inderdaad wegvallen en muziekscholen daardoor sluiten? Wat kunnen we dan nog wèl? Er kwamen geweldige suggesties voorbij: samenwerken met BSO's of bibliotheken, gebruik maken van lege (basis)scholen na schooltijd, de Rijdende Popschool, lessen volgen via YouTube. Er werd ook vaak gezegd: kies voor iets dat past bij de belevingswereld van de kinderen van nu. Vraag hen wat ze willen. Hoe zouden zij het liefst muziek maken? En als daar apps, games en YouTube video's bij komen kijken in plaats van iedere dinsdagavond een uurtje les op de muziekschool, dan is dat toch prima?

Er werd ook opgemerkt dat niet gesubsidieerd werken ook voordelen heeft. "Geen overheidsbemoeienis, geen rapportage- en verantwoordingsplicht meer." Nieuwe kansen voor de deel-economie, het anders vormgeven van het werk van een muziekdocent of initiatieven zoals de Muziekleskadobon.

Reactie Henri

We hebben uiteraard ook aan Henri gevraagd hoe hij zijn meedenker ervaren heeft en of hij er iets aan heeft gehad.

Om te beginnen ben ik heel blij dat jullie deze vraag geplaatst hebben. Mijn schrik van het bericht dat veel minder kinderen muziek maken is dankzij alle meedenkers voorbij. Natuurlijk blijven de bezuinigen voor de muziekscholen vervelend, maar er worden enorm veel goede ideeën en initiatieven genoemd om met kinderen muziek te maken. En dat is toch het doel.

Ik vraag me nu ook af of het bericht wel helemaal klopt. Misschien wordt hier alleen verwezen naar de kinderen die via de muziekschool les krijgen. Dit maakt ook niet zo heel veel uit. Het belangrijkste is voor mij de positieve energie die uit de reacties naar voren komt. Uit de reacties blijkt ook dat er niet één ultieme oplossing is. Maar dat je kunt kijken naar wat bij de kinderen, de omgeving en bij jezelf past. Dat kan een muziekschool zijn, maar net zo goed een netwerkverband van muzikanten, of een school die met een vereniging samenwerkt, of een rijdende popschool, of iemand die muziekfeesten aan huis geeft, of iets heel anders.

Als je hier ideeën voor op wilt doen kun je nu op jullie site en Facebook alle reacties lezen. En dit delen met jouw omgeving. Samen bespreken wat het best bij jou en de kinderen in jouw omgeving past. En ook vragen aan kinderen wat ze willen voordat je met een aanbod komt dat niet aansluit bij hun beleving. Misschien hebben ze zelf hele goede ideeën. Hierdoor ontstaan ongetwijfeld weer nieuwe initiatieven. Waardoor we kunnen blijven genieten van kinderen die muziek maken. 

Zelf ben ik in ieder geval van plan om de genoemde ideeën te bespreken met anderen. En ben heel benieuwd naar onze muzikale toekomst, waar ik nu veel positiever over gestemd ben. Dank jullie wel! 

We vroegen Henri ook om de voor hem beste reactie uit te kiezen, degene die hem het meest aanspreekt. Hij koos voor onderstaande reactie van Jaap Koole. Jaap, we nemen contact met je op om je een passend bedankje toe te sturen.

1. Dat betekent dat er nu een enorme golf aan muzikale potentie zich ontwikkeld….als je dié weet aan te prikken moet je eens zien wat er gebeurt!

2. De koppeling muziek en geld is eindelijk doorbroken……. Nu laten we zien dat het dus om iets ánders gaat! Voorwaar een mooie uitdaging!

3. De gemeentelijke problemen zijn zo groot dat ze zélfs het geld voor muziek nodig hebben om ze aan te pakken. Wat goed dat we de muziek hebben om die moeilijke tijd door te komen. Helpt u mee?

Tot slot licht ik graag nog de mooie uitspraak van Jos uit: iedere bezuiniging zet een gedreven beweging in gang. En te zien aan jullie reacties op deze meedenker heeft hij helemaal gelijk.

Iedereen die gereageerd heeft ontzettend bedankt. Henri is weer positief gestemd over de muzikale toekomst en ziet mogelijkheden. En daar doen we het natuurlijk voor. Heb je zin in meer meedenkers? Zeer binnenkort vind je op onze website weer een paar kersverse problemen. Alle lopende casussen vind je hier. Schroom je ook vooral niet om je eigen meedenkverhaal in te sturen.

75 reacties
Omdenken bij jouw organisatie?
Dat kan!
Bekijk de mogelijkheden
22-10-2015

Eigen omdenkverhaal? Denk mee! We zijn altijd op zoek naar mooie staaltjes omdenkerij.

Reageren onder dit verhaal kan helaas niet meer, maar we horen graag wat je wilt vertellen via contact@omdenken.nl.
E
Erik
24-10-2015
Toevoeging op mijn vorige bericht:

http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/vrije-tijd-cultuur/publicaties/artikelen/archief/2009/2009-kunstzinnigevorming-art.htm

Het lijkt er sterk op dat het hele probleem hier is dat het radio-artikel focust op het negatieve, en een onvolledig verhaal vertelt.
E
Erik
24-10-2015
Gaf het radio-artikel een natrekbare bron, waarin we kunnen staven of het wel echt waar is wat er wordt beweerd? Is er inderdaad een vermindering van muzikale kinderen? Hoe is dat gemeten? Verder: "school" is een verouderd concept dat niet bij deze tijd past. Veel kinderen van tegenwoordig leren (allerlei dingen) met behulp van het internet. Ik denk zelf dat kinderen meer leren dan ooit, buiten school om. Wat mij betreft is dat een goede ontwikkeling. Daarnaast: muzikale ontwikkeling is maar één van de vele dingen die goed zijn voor de ontwikkeling van kinderen (denk aan sport, gaming, LEGO als alternatieven). Hoe is de trend omtrent het aantal kinderen dat zich, op wat voor manier dan ook, goed (creatief) ontplooit?
I
Ivo
24-10-2015
Accepteer het. Muziekonderwijs past niet bij de huidige tijdsgeest. Daarom moeten alle muziekdocenten die door tekort aan instroom te weinig uren kunnen maken hun kennis op video vastleggen. Daarmee maken ze zichzelf overbodig, en kan alle formele muziekles worden afgeschaft. Iedereen die wat wil leren, kan dat via Youtube doen, en de gebouwen van muziekscholen kunnen met zeer weinig personeel doorgaan als oefenruimte en contactplaats, waar mensen anderen kunnen ontmoeten die hun instrument oefenen, zodat ze elkaar kunnen helpen en controleren met oefenen.
I
jan
02-11-2015
Super effectief Ivo. Zo kunnen we alle onderwijs wel afschaffen! Alle kennis staat al op internet dus dat werk kan ook achterwege blijven. En ontmoeten kan in de scholen. Iedereen leert waar hij zin in heeft. Zet er wat automaten neer en kinderen kunnen gewoon eten wat ze willen en wanneer ze willen. En sociale aspecten leren ze volgens natuurwetten. Het recht van de sterkste, wat heb je dan nog voor normen en waarden nodig? Een zelfsturende samenleving: problemen bestaan niet meer!
G
Gerben
24-10-2015
Wat is het feit? Dat er minder kinderen een muziekinstrument bespelen, dat de gemeentelijke subsidie minder is, dat kinderen minder naar een muziekschool gaan?

Over welke muziekinstrumenten hebben we het dan? Gitaar, viool, blokfluit of telt de computer of musical zingen ook mee? Minder subsidie?: lijkt mij een verademing en lekker zelfstandig. Ik zie veel particuliere initiatieven buiten de klassieke muziekscholen ontstaan. En muziekschool? De naam alleen al zal veel kinderen afschrikken. School? Dus mocht het al waar zijn wat er verondersteld wordt: noem het dan anders..."maak lol met vio(o)l", "doe eens raar met gitaar", "spring er'es uit met blokfluit".
G
A.M. de Jong
24-10-2015
Ik denk dat het gaat om de instrumenten voorbij gitaar en fluit en piano. Daar zullen altijd wel docenten voor te vinden zijn. Maar als jij klarinet wilt spelen, of dwarsfluit, dan zul je merken dat als het aantal leerlingen voor een docent te laag is, deze deeltijdontslag krijgt. Vaak verdwijnt hiermee dan ook het instrument van de muziekschool. Dus de breedte van het aanbod kalft ook steeds af.
J
Jeannette
24-10-2015
bij het Rodenborch College in Rosmalen kunnen kinderen ervoor kiezen om in plaats van de reguliere muziekles deel te nemen aan de blazersklas, waar ze (tegen een bijdrage voor instrumentkosten en inhuren vakdocenten muziek) een instrument leren bespelen. Uiteindelijk kunnen ze dan als ze daarvoor kiezen deelnemen aan het leerlingorkest, dat bv de musical muzikaal ondersteunt
R
Rianne
24-10-2015
Minder muziekscholen vindt ik een verademing. Ik ben begonnen met muziek bij een muziekvereniging waar een interne opleiding is. Je hoorde direct bij de vereniging en kon al snel mee om tijdens optredens ook deel te maken van de groep. Geen stress om diploma's te halen of alleen tijdens je wekelijkse uurtje les met anderen muziek te maken, maar onderling bezig zijn om als groep mensen te vermaken, plaatsen te ontdekken en op de koop toe in de prijzen te vallen.
De interne opleiding wordt verzorgd door vrijwilligers die zelf ook lid zijn van de vereniging of dat in het verleden waren. Het enthousiasme van deze mensen heb ik zelden bij een muziekschool ervaren. Ook was het mogelijk om op alle instrumenten van de vereniging te beginnen of er snel naar door te stromen. Ook dit was vaak niet mogelijk in de muziekschool toen ik begon.
R
jan
25-10-2015
Ver in de vorige eeuw zeker? Je hebt het over de kwaliteit van docenten, niet over het bestaan van muziekscholen!
R
A.M. de Jong
24-10-2015
Je vergeet dat de docenten, ook die de theorielessen en examens verzorgen, meestal van de muziekschool afkomstig waren, via de HaFaBra regeling, waardoor verenigingsleden dan ook nog eens goedkoop individueel les ontvingen op een muziekschool. Zelf heb ik zo best goed hoorn leren spelen. Maar, met het verdwijnen van muziekscholen, kunnen deze faciliteiten ook niet meer worden geboden.
P
Patrick
24-10-2015
De tekst doet lijken als of er iets heel ernstigs aan de hand is. In het kader van omdenken is het misschien helemaal niet zo slecht om dit verhaal eens van de andere kant te bekijken. Zoals bij veel dingen die op het punt staan om succesvol te worden, ontstaat er op een gegeven moment een trend om er in mee te gaan. Zo is dat ooit ook gebeurd met muziekscholen. Het zou daarom helemaal niet zo slecht hoeven te zijn, dat er weer een schaarste komt op deze markt. Schaarste zorgt namelijk voor een betere selectie. Betere selectie zorgt voor een hogere kwaliteit. Hiermee wil ik niet zeggen dat ik niet ieder kind gun zijn interesses te ontdekken en zijn passies na te jagen. Ik zie niets liever dan dat. Maar ik bekijk graag dingen van twee kanten en de andere kant van het verhaal zag ik hier nog niet voorbij komen.
P
Sandra
25-10-2015
Voor alles ligt n belangrijke taak bij het onderwijs... stijgt het aantal verkeersdoden ??meer verkeersles. Stijgt t aantal echtscheidingen? ?Meer relationele vorming. Overgewicht? ?gezondheidsbevordering. Misschien mag het onderwijs zich weer eens op z'n hoofdtaak gaan richten : onderwijs geven
P
jan
25-10-2015
En dan graag de mogelijkheid om alle talenten te ontdekken. Ook beeldend en dans. Om kinderen hun talenten te laten onderzoeken en ontdekken ligt een belangrijke taak bij het onderwijs. Op die manier is het voor alle kinderen toegankelijk en kan kwaliteit geborgd worden.
J
Jenneke Kramer
24-10-2015
Geen muziekschool meer? Fantastisch! Ik wilde vroeger zo graag cello leren spelen, maar dat kon niet bij de muziekschool in ons dorp. Het werd daarom blokfluit, want dat kon wel. Ik vind het nog altijd jammer en denk dat als er geen muziekschool was geweest, mijn ouders wel hadden geregeld dat ik tóch cello had kunnen leren spelen. Dus ik zie nu helemaal de kans dat zonder muziekschool ieder kind dát in de muziek kan gaan doen wat hij écht wil! En de combinatie met de BSO is natuurlijk zo gemaakt. Wat een kansen!
J
Anoniem
25-10-2015
Raar om dat fantastisch te noemen! Ik weet niet over welke tijd jij spreekt maar dat werkt al decennia niet meer zo. Een van de redenen om een muziekschool of -afdeling in stand te houden is om instrumenten waar weinig vraag naar is toch aan te kunnen bieden. Bijvoorbeeld cello of harp. De markt lost de vraag naar gitaar of keyboard wel op. Kwaliteit en toegankelijkheid even buiten beschouwing gelaten.
m
mijke
24-10-2015
Laat kinderen als ze willen op school muziekoptreden doen. Wanneer kinderen zelf ook niet aangeven dat ze muziek spelen of willen spelen weet school het ook niet. Juist kinderen van deze tijd hebben muziek nodig om zich soms te kunnen uiten en ontwikkelen en samen werken
t
tynke hiemstra
24-10-2015
Het is en blijft zonde dat muziekscholen verdwijnen. Maar ik vraag me af of dat de voornaamste oorzaak is van de terugloop in kinderen die een muziekinstrument bespelen. De cijfers tonen immers ook aan dat de muziekdocenten die op de verdwijnende centra les gaven vaak met particuliere lessen doorgaan die vaak even duur zo niet goedkoper zijn. Er is waarschijnlijk wel voldoende aanbod. Ik denk eerder dat de terugloop in afnemende kinderen ligt in het feit dat de weinige vrije tijd die kinderen hebben verdeeld moet worden over sporten (de sportlobby is enorm en een beetje sportvereniging vraagt om een inzet van twee keer trainen en een wedstrijd per week), huiswerk maken (in de taal- en rekenlobby krijgen steeds meer kinderen van jongs af aan extra werk mee maar huis) en quality time met familie en vrienden (cijfers tonen aan dat ouders steeds meer leuke dingen met hun kinderen doen. Een fantastische ontwikkeling, maar hij gaat ten koste van bijv. Studeertijd op viool of piano). Er is dus weinig tijd en muziekscholen spelen m.i. onvoldoende in op de veranderingen die moeten worden doorgevoerd om daarop in te spelen. Ik denk dat de centra deels ook verdwijnen omdat ze niet mee ontwikkelen met de behoeften van kinderen en jongeren mbt musiceren. Het is dus wellicht eerder gevolg dan oorzaak van de teruglopende cijfers. Overigens: er wordt steeds meer aandacht besteed aan muziekonderwijs op scholen. Misschien moeten de we muzikale ontwikkeling van kinderen veel meer daar gaan zoeken. Misschien biedt dat voldoende ingangen tot het kweken en koesteren van de liefde voor muziek.