Boek ons
Denk mee

Steeds minder muziekscholen

22-10-2015

Een tijdje terug stuurde Henri ons een tweet. Hij had op Radio 1 gehoord dat er steeds minder muziekscholen zijn, met als gevolg dat er steeds minder kinderen een instrument bespelen. ‘Hoe kun je dit positief omdenken?’, vroeg hij ons. ‘Ik zie het niet.’ Wij zagen het ook niet meteen, maar het is natuurlijk een prachtig onderwerp voor een nieuwe meedenkcasus. Hieronder licht Henri het probleem toe.

Minder muziekscholen

Afgelopen week werd bekend dat het aantal kinderen dat een muziekinstrument bespeelt in 7 jaar tijd gehalveerd is. De gemeentelijke bezuinigingen op cultuur wordt hierbij als voornaamste reden genoemd. Zelf ben ik lid van een muziekvereniging en zag de afgelopen jaren al wel een achteruitgang in het aantal kinderen dat muziek maakt. Maar van deze cijfers schrik ik toch wel. De bezuinigingen zijn een feit. Als je dat accepteert, hoe kunnen we deze trend dan doorbreken en het voor elkaar krijgen dat weer meer kinderen actief muziek gaan maken?

We vroegen naar jullie ideeën over dit vraagstuk. Wat zijn volgens jullie de feiten en wat kunnen we daar vervolgens mee? Gelukkig werd er hieronder in de reacties weer massaal meegedacht.

Wat is het probleem?

Een groot deel van de reacties ging over wat het probleem nou precies is. Een belangrijke eerste stap bij het omdenken. Dat er steeds minder muziekscholen zijn, is pas een probleem als je er vanuit gaat dat je muziekscholen nodig hebt om kinderen muziek te laten maken. Zoals Eef terecht opmerkt: we moeten het doel (kinderen muziek laten maken) en het middel (een muziekschool) niet door elkaar halen. Conclusie: het probleem heeft eigenlijk niets te maken met de muziekscholen, maar met dalende aantal kinderen dat een muziekinstrument bespeelt.

Daarover stelden een aantal van jullie ook weer een belangrijke vraag: is dat erg? We zijn het er waarschijnlijk over eens dat het belangrijk is dat kinderen zich creatief ontwikkelen. Maar heeft het zin om ons vast te houden aan het ouderwetse en achterhaalde systeem van door de overheid gesubsidieerde muziekscholen waar kinderen lessen volgen om één specifiek instrument te leren bespelen? Of is het vruchtbaarder en zinvoller om mee te bewegen met de feiten: bezuinigingen, wegvallende subsidies, minder muziekscholen en ook niet onbelangrijk, andere interesses van de kinderen. Want het zou zomaar kunnen dat ze zich op andere manieren creatief ontplooien. Een paar genoemde voorbeelden: games zoals Minecraft, LEGO, toneellessen, muziek mixen als een DJ, clips opnemen, websites bouwen, programmeren en musicals. Gaat het niet eigenlijk best goed met de creatieve ontplooiing van onze kinderen?

Mogelijkheden

Zoals het goede omdenkers betaamt, werd er door jullie ook veelvuldig in mogelijkheden gedacht. Wat als die subsidies inderdaad wegvallen en muziekscholen daardoor sluiten? Wat kunnen we dan nog wèl? Er kwamen geweldige suggesties voorbij: samenwerken met BSO's of bibliotheken, gebruik maken van lege (basis)scholen na schooltijd, de Rijdende Popschool, lessen volgen via YouTube. Er werd ook vaak gezegd: kies voor iets dat past bij de belevingswereld van de kinderen van nu. Vraag hen wat ze willen. Hoe zouden zij het liefst muziek maken? En als daar apps, games en YouTube video's bij komen kijken in plaats van iedere dinsdagavond een uurtje les op de muziekschool, dan is dat toch prima?

Er werd ook opgemerkt dat niet gesubsidieerd werken ook voordelen heeft. "Geen overheidsbemoeienis, geen rapportage- en verantwoordingsplicht meer." Nieuwe kansen voor de deel-economie, het anders vormgeven van het werk van een muziekdocent of initiatieven zoals de Muziekleskadobon.

Reactie Henri

We hebben uiteraard ook aan Henri gevraagd hoe hij zijn meedenker ervaren heeft en of hij er iets aan heeft gehad.

Om te beginnen ben ik heel blij dat jullie deze vraag geplaatst hebben. Mijn schrik van het bericht dat veel minder kinderen muziek maken is dankzij alle meedenkers voorbij. Natuurlijk blijven de bezuinigen voor de muziekscholen vervelend, maar er worden enorm veel goede ideeën en initiatieven genoemd om met kinderen muziek te maken. En dat is toch het doel.

Ik vraag me nu ook af of het bericht wel helemaal klopt. Misschien wordt hier alleen verwezen naar de kinderen die via de muziekschool les krijgen. Dit maakt ook niet zo heel veel uit. Het belangrijkste is voor mij de positieve energie die uit de reacties naar voren komt. Uit de reacties blijkt ook dat er niet één ultieme oplossing is. Maar dat je kunt kijken naar wat bij de kinderen, de omgeving en bij jezelf past. Dat kan een muziekschool zijn, maar net zo goed een netwerkverband van muzikanten, of een school die met een vereniging samenwerkt, of een rijdende popschool, of iemand die muziekfeesten aan huis geeft, of iets heel anders.

Als je hier ideeën voor op wilt doen kun je nu op jullie site en Facebook alle reacties lezen. En dit delen met jouw omgeving. Samen bespreken wat het best bij jou en de kinderen in jouw omgeving past. En ook vragen aan kinderen wat ze willen voordat je met een aanbod komt dat niet aansluit bij hun beleving. Misschien hebben ze zelf hele goede ideeën. Hierdoor ontstaan ongetwijfeld weer nieuwe initiatieven. Waardoor we kunnen blijven genieten van kinderen die muziek maken. 

Zelf ben ik in ieder geval van plan om de genoemde ideeën te bespreken met anderen. En ben heel benieuwd naar onze muzikale toekomst, waar ik nu veel positiever over gestemd ben. Dank jullie wel! 

We vroegen Henri ook om de voor hem beste reactie uit te kiezen, degene die hem het meest aanspreekt. Hij koos voor onderstaande reactie van Jaap Koole. Jaap, we nemen contact met je op om je een passend bedankje toe te sturen.

1. Dat betekent dat er nu een enorme golf aan muzikale potentie zich ontwikkeld….als je dié weet aan te prikken moet je eens zien wat er gebeurt!

2. De koppeling muziek en geld is eindelijk doorbroken……. Nu laten we zien dat het dus om iets ánders gaat! Voorwaar een mooie uitdaging!

3. De gemeentelijke problemen zijn zo groot dat ze zélfs het geld voor muziek nodig hebben om ze aan te pakken. Wat goed dat we de muziek hebben om die moeilijke tijd door te komen. Helpt u mee?

Tot slot licht ik graag nog de mooie uitspraak van Jos uit: iedere bezuiniging zet een gedreven beweging in gang. En te zien aan jullie reacties op deze meedenker heeft hij helemaal gelijk.

Iedereen die gereageerd heeft ontzettend bedankt. Henri is weer positief gestemd over de muzikale toekomst en ziet mogelijkheden. En daar doen we het natuurlijk voor. Heb je zin in meer meedenkers? Zeer binnenkort vind je op onze website weer een paar kersverse problemen. Alle lopende casussen vind je hier. Schroom je ook vooral niet om je eigen meedenkverhaal in te sturen.

75 reacties
Omdenken bij jouw organisatie?
Dat kan!
Bekijk de mogelijkheden
22-10-2015

Eigen omdenkverhaal? Denk mee! We zijn altijd op zoek naar mooie staaltjes omdenkerij.

Reageren onder dit verhaal kan helaas niet meer, maar we horen graag wat je wilt vertellen via contact@omdenken.nl.
S
Sabine
25-10-2015
Steeds minder muziekscholen= steeds meer scholen= steeds meer muziek OP school organiseren= de overheid moet muziekprojecten/lessen op scholen financieren.
G
Gerard van Hamburg
25-10-2015
Muziekleskadobon verkoopt via haar website kadobonnen voor muziekles. Hiermee kun je iemand net dat zetje geven om op les te gaan. En er liggen dan ook kansen voor de muziekschool. Verder heeft ze regelmatig acties om muziek toegankelijk te maken voor iedereen. Lijkt me wel een soort van omdenken toch?
G
Alex
31-10-2015
Gerard, inderdaad omdenken.
Geen subsidie geeft mogelijkheden voor nieuwe vormen van financiering; de muziekleskadobon
A
Alex
25-10-2015
Het FEIT is dat er minder subsidie beschikbaar is. Laten we de subsidie helemaal afschaffen! Geen overheidsbemoeienis, geen rapportage- en verantwoordingsplicht meer.
FEIT: Geen subsidie meer. Dit geeft nieuwe MOGELIJKHEDEN voor de deel-economie. Ik geef jouw kinderen professioneel muziekles, jij repareert de fiets van de buurman en de buurman bakt brood voor mij. Geen overheids-euro's, wel gebruik van gemeenschapsmunten.
J
Jan van Dongen
25-10-2015
Muzikaal talent dat goed genoeg is, komt er toch wel. Door hard werken, motivatie, talent en wilskracht. Nooit opgeven. De grote musici van deze wereld zijn vaak door keihard werken zo ver gekomen. Daardoor is de kwaliteit hoog. Aan kwantiteit heb je niets, dan krijg je doorsnee brood-musici. Daar zijn er al meer dan genoeg van.
A
Anoniem
25-10-2015
In het kader van omdenken: minder kinderen bij de muziekschool betekent dan ook minder kinderen op zo'n krijsende viool op de vrijmarkt? Joepie!

Maar serieus? Ik denk dat mensen zich vanzelf op unieke wijze willen gaan uiten en als de tijd rijpvoor hen is het instrument zullen vinden.
Richt je als muziekschool op waar de behoefte is. Er zijn veel volwassenen die alsnog viool of cello, gitaar of piano willen leren. Die mensen zijn vermogend. En zo kun je weer dekinderlessen goedkoper maken. Mooie actie toch: jouw vioolles zorgt voor de vioolles van een ander kind.
K
Karin
25-10-2015
Je kunt de regering de schuld geven, zij bezuinigen op cultuur. Je kunt de media de schuld geven, omdat ze weinig aandacht aan muziek besteden. Vergelijk het sportkatern met het hoekje waar cultuur in wordt weggeduwd. Maar het omdenken begint door het muziekonderwijs anders aan te pakken.

Als een kind gaat voetballen, krijgt hij of zij een bal (en voetbalschoenen) en die mag in het doel geschopt worden. Speelplezier en direct resultaat, daar gaat het om! Daarna wordt pas een verdeling gemaakt in talentjes (met veel interesse en inzet) en kinderen die gewoon lekker willen voetballen. De talentjes worden technisch verder ontwikkeld, waarbij de hele goede het letterlijk tot het Nederlands elftal schoppen.

En hoe doen we dat in de muziek? Je krijgt een indrukwekkend instrument en een goed opgeleide muziekdocenten gaan het meteen hebben over de juiste lipstand (bij blaasinstrumenten) of de juiste houding van de handen. Je begint meteen met noten leren lezen. Stel je eens voor dat een baby eerst leert lezen en dan leert praten! En je MOET wel elke dag oefenen, want anders leer je het nooit...

Muziek maken moet dus leuker worden voor kinderen. Muziek maken moet daarom vooral in een groep worden gedaan. Een paar noten leren en zorgen voor snel resultaat. Geen elitaire privé-lessen. En muziekdocenten moeten ook even omdenken.

Want veel muziekdocenten zijn bang dat kinderen de verkeerde techniek leren. Deze krampachtige houding is een gevolg van het vechten voor bestaansrecht. Als iedereen muziekles geeft... Maar trainers in de eredivisie zijn ook niet bang dat kinderen de verkeerde voetbaltechniek aanleren. De eerste beginselen leren voetballertjes ook van amateurs. Als 'muziekamateurs' kinderen leren dat muziek maken leuk is, mogen de muziekdocenten uiteindelijk de techniek van talentjes verbeteren. Wordt hun werk ook leuker.

Kijk eens naar dit filmpje: https://www.facebook.com/gosteffects/videos/949362508413457/
Of iets meer gevorderd: http://www.rots.com/video/513/venezuela-youth-orchestra-perform-bernsteins-mambo
De goede voorbeelden zijn er al. Maar de gevestigde orde moet hieraan nog erg wennen.
K
Klaas
03-12-2015
Hallo Karin, je verhaal is in essentie goed, maar je slaat de plank mis met het denken dat techniek niet belangrijk is. Iedereen kan tegen een bal aanschoppen, maar goed en gericht trainen is belangrijk, ook als je ´gewoon voor de lol´ wilt voetballen. Je speelt immers elke week een wedstrijd, en ook in de lagere divisies is het heel zuur om onderin de competitie te bengelen. Zo is het ook met muziek, als je nooit een goede noot uit die hoorn kan krijgen omdat het je leraar alleen om het plezier maken gaat, dan vervalt de interesse ook snel.

De voorbeelden die je aanhaalt over het Venezuelan Youth Orchestra slaat de plank mis. Als er ergens spijkerhard (en individueel) les gegeven wordt dan is het wel in Venezuela. De kinderen worden vanaf jongs af aan helemaal gedrilled voor dit soort orkesten, hebben bijna geen vrijheden meer. Zijn veel voorbeelden te vinden op het internet over de malaise daar, m.n kritiek over het roemruchte ´El Sistema´ programma.

K
Iris van de Kamp
25-10-2015
Dag Karin, dat zijn geweldige filmpjes inderdaad! Je verhaal deed me ook denken aan dit inspirerende filmpje van bassist Victor Wooten:
https://www.youtube.com/watch?v=3yRMbH36HRE
g
gerard schrijver
24-10-2015
Muzieknetwerk Salland verzorgd al twee jaar muzieklessen op de basisscholen in Salland. Afgelopen maanden hebben muziekdocenten van Muzieknetwerk Salland op 15 basisscholen in de gemeenten Raalte en Olst-Wijhe introductielessen Ontdek Muziek verzorgd en zullen begin 2016 op 12 basisscholen in Salland in groepsverband muzieklessen verzorgen op een instrument naar keuze. Dit concept slaat in Salland erg aan en de belangstelling is groot. Muzieknetwerk Salland hoopt hiermee een kentering te brengen de belangstelling voor actieve muziekbeoefening. Voor meer info zie website www.muzieknetwerksalland.nl.
H
Henk Muileman
24-10-2015
Ik mag op onze school, de Barchschole in Barchem, een hele ochtend per week muziekles geven, en bereik daarmee alle kinderen. Ook ben ik een kinderkoor gestart, onder schooltijd.
45 Enthousiaste kinderen doen daaraan elke week mee.
P
Patrick
24-10-2015
Muziek moet weer terug naar de basisscholen! Het is wetenschappelijk bewezen dat muziek de ontwikkeling van kinderen stimuleert. Waarom is muziekonderwijs dan zo'n ondergeschoven kindje geworden? Zorg voor een breed aanbod van muziek educatie op school (niet alleen maar liedjes zingen) en betrek plaatselijke muziekverenigingen daarbij. En betrokkenheid van de ouders helpt natuurlijk ook. Die moeten natuurlijk naar de uitvoeringen komen kijken en de kids aanmoedigen! Volgens mij kan er een win-win-situatie ontstaan...
P
Anoniem
25-10-2015
Sluit ik me helemaal bij aan!
P
jan
25-10-2015
Helemaal waar, maar vanaf groep 1 een aanbod waarin alle kunstvormen verweven zijn tot een belevingsgericht aanbod. En dan niet een uurtje in de week maar als basis voor verdere ontplooiing van het kind.
P
Riet Willems
24-10-2015
Ik ben het met Patrick eens, verplicht muziek onderwijs ,goed voor de ontwikkeling van de kinderen.

P
A.M. de Jong
24-10-2015
En dat is de richting die nu is ingeslagen, maar scholen zitten er niet op te wachten. Verder is "muzikale vorming", wat dat dan ook mogen zijn, echt iets anders dan een instrument leren bespelen.
S
Sandra
24-10-2015
Wat mij betreft begint het probleem niet bij het niet meer zijn van de muziekscholen. maar bij de opvoeding en dus bij de allerjongsten. Inderdaad zou het heel nuttig zijn om met de jongste kinderen al vanaf heel vroeg muziek te maken. Thuis en ook op het kinderdagverblijf. Dan groeien kinderen er mee op en zo wordt er dan vraag in het leven geroepen.En als er vraag is krijg je op allerlei manieren weer aanbod. Heel veel ouders van nu, sorry dat ik het zeg, zijn ook te belazerd dat ze aandacht besteden aan de kinderen. Ze hebben het namelijk zo druk met zichzelf en die klote telefoons met alle apps en sociale media, de tablet en de laptop...... dat de kinderen er vaak voor spek en bonden "bijhangen" Schande zoals ik vaak moeders met zeer kleine kinderen op straat zie lopen die geen enkele aandacht aan het kind schenken. Kind loopt achter de moeder aan mama te roepen, maar mama hoort niets, omdat er "stekkers" in haar oren zitten en de blik alleen maar op die klote telefoon gericht is. Mijn idee hierover is dat het thuis niet anders is en dus gaat er veel tijd verloren in samen iets doen en je kind opvoeden met de daarbij behorende muziek maken optie. Jammer dat de wereld zo individueel is geworden.
S
Martijn
31-10-2015
Dit is geen omdenken, dit is doemdenken....